Trước đây được gọi là bơi đồng bộ, môn bơi nghệ thuật sẽ trở lại tại Thế vận hội Mùa hè 2024 ở Paris.
Môn thể thao này luôn khuấy động cả nhà thi đấu bằng sự kết hợp giữa những động tác nhào lộn dưới nước và âm nhạc sôi động vang dội khắp khán đài, mang đến cảm giác phấn khích rất khác so với khi theo dõi các nội dung đua tốc độ khác của môn bơi Olympic.
Được tổ chức ở hai nội dung khác nhau, dưới đây là những điều bạn cần biết về môn bơi nghệ thuật tại Thế vận hội Olympic.
Lịch sử
Dù Olympic đã chuyển từ tên gọi bơi đồng bộ sang bơi nghệ thuật, trước cả hai tên gọi này, môn thể thao ấy từng được biết đến với tên múa ba lê dưới nước.
Môn thể thao này đã được tổ chức thi đấu từ những năm 1890 tại Đức, nhưng một số ghi chép cho thấy các màn nhào lộn đồng bộ dưới nước cũng từng xuất hiện từ thời Đế quốc La Mã.
Trong suốt thế kỷ 20, môn thể thao này tiếp tục trở nên phổ biến hơn thông qua các cuộc thi đấu thể thao và những màn trình diễn giải trí, bao gồm cả trong các tác phẩm của Hollywood.
Năm 1984, tại Thế vận hội Olympic Los Angeles, bơi đồng bộ lần đầu tiên xuất hiện ở đấu trường Olympic. Phải đến năm 2017, môn thể thao này mới đổi tên thành bơi nghệ thuật.
Kể từ khi trở thành môn thể thao Olympic, bơi nghệ thuật chỉ dành cho nữ. Tại Paris 2024, lần đầu tiên các vận động viên nam sẽ được phép tham gia thi đấu trong nội dung đồng đội.
Luật thi đấu
Bơi nghệ thuật đặc biệt chú trọng tính chính xác về thời gian và yếu tố trình diễn, nhưng cũng có rất nhiều quy định nhằm hạn chế những yếu tố có thể làm ảnh hưởng đến bản chất giàu tính thể thao của bộ môn.
Các quy định chính của môn bơi nghệ thuật gồm:
- Không thành viên nào trong đội được chạm đáy bể vào bất kỳ thời điểm nào trong bài biểu diễn.
- Các vận động viên bơi nghệ thuật không được đeo kính bơi.
- Không được sử dụng trang phục và phụ kiện bị coi là không phù hợp, chẳng hạn như đồ trang sức hoặc mỹ phẩm.
- Các bài biểu diễn có thể có thời lượng khác nhau, nhưng phải kết thúc trong khoảng thời gian quy định, nếu không sẽ bị trừ điểm.
Cách chấm điểm
Tại Paris 2024, các đội bơi nghệ thuật được cung cấp một danh sách những yếu tố bắt buộc phải thực hiện trong thời gian thi đấu dưới nước.
Có ba loại yếu tố: nhào lộn, kết hợp tự do và kỹ thuật. Số lượng của từng loại yếu tố bắt buộc xuất hiện sẽ thay đổi tùy theo mỗi bài biểu diễn.
Ví dụ, trong bài kỹ thuật đôi, các vận động viên phải thực hiện năm yếu tố kỹ thuật, hai yếu tố kết hợp tự do và một yếu tố nhào lộn. Trong bài nhào lộn đồng đội, cả bảy yếu tố đều phải là động tác nhào lộn.
Ban giám khảo yếu tố sẽ chấm điểm dựa trên những tiêu chí này. Trước phần thi, năm giám khảo được cung cấp phiếu của huấn luyện viên, trong đó cho biết những yếu tố nào sắp được trình diễn. Mỗi yếu tố được chấm theo thang điểm từ 0 đến 10, với mỗi mức tăng là 0,25 điểm.
Năm điểm số đó được xếp từ cao xuống thấp, điểm cao nhất và thấp nhất bị loại bỏ, sau đó lấy trung bình ba điểm còn lại rồi nhân với độ khó đã được xác định trước của yếu tố đó.
Khả năng nhận biết thời điểm các yếu tố được triển khai cũng như trình độ kỹ thuật khi chúng được thực hiện chắc chắn sẽ hữu ích đối với bất kỳ ai theo dõi cá cược trực tiếp các nội dung bơi nghệ thuật.
Bên cạnh ban giám khảo yếu tố còn có ban giám khảo ấn tượng nghệ thuật. Năm giám khảo chấm phần thi theo ba hạng mục: tính sáng tạo của vũ đạo và khả năng cảm thụ âm nhạc; phong cách trình diễn; và tính nghệ thuật của các động tác chuyển tiếp.
Điểm của ban giám khảo ấn tượng nghệ thuật được tính tương tự điểm từ ban giám khảo yếu tố. Ở mỗi hạng mục trong ba hạng mục, điểm cao nhất và thấp nhất bị loại bỏ, sau đó lấy trung bình ba điểm còn lại.
Cuối cùng là hai nhóm giám sát kỹ thuật. Nhóm đầu tiên gồm ba người, chịu trách nhiệm bảo đảm các yếu tố được thực hiện khớp với phiếu của huấn luyện viên.
Nhóm thứ hai cũng gồm ba người, theo dõi các sai sót để áp dụng mức phạt lần lượt là 0,1, 0,5 hoặc 3,0 điểm đối với lỗi nhỏ, lỗi rõ ràng và lỗi nghiêm trọng.
Điểm chung cuộc của một bài biểu diễn bơi nghệ thuật được tính bằng điểm yếu tố cộng với điểm ấn tượng nghệ thuật, sau đó trừ đi mọi điểm phạt. Những điểm số này sẽ quyết định người chiến thắng trên bục huy chương cũng như trong cá cược thể thao.
Kích thước bể bơi
Trong môn bơi nghệ thuật, nội dung đồng đội hoặc đôi sẽ diễn ra trong khu vực bể bơi dài 30 mét, rộng 20 mét và sâu ít nhất ba mét.
Thông số cuối cùng là yếu tố quan trọng nhất đối với các đội muốn thực hiện những động tác nâng người lớn và tránh bị phạt.
Do không được phép sử dụng đáy bể, không gian để tạo đà càng rộng thì càng tốt.
Các nội dung thi đấu
Có hai nội dung thuộc môn bơi nghệ thuật tại Thế vận hội Paris 2024. Nội dung có lịch sử lâu đời nhất là thi đấu đôi, trong đó hai vận động viên thực hiện một bài biểu diễn đồng bộ.
Nội dung đồng đội được đưa vào chương trình từ năm 1996 và hiện cho phép các đội hình hỗn hợp. Mỗi đội gồm tám thành viên, trong đó tối đa hai người có thể là nam.
Những quốc gia thành công nhất tại Olympic
Ở cả nội dung đôi và đồng đội, Nga cùng Ủy ban Olympic Nga — đơn vị không được phép thi đấu dưới quốc kỳ Nga — hợp lại thành thế lực thống trị môn bơi nghệ thuật.
Kể từ Thế vận hội Sydney 2000, Nga và đội tuyển của Ủy ban Olympic Nga đã giành mọi huy chương vàng ở các nội dung bơi nghệ thuật đôi và đồng đội. Ở cả hai nội dung, họ đều dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương với tổng cộng năm huy chương mỗi nội dung — và cả mười huy chương đều là vàng.
*Ảnh chính thuộc bản quyền của Alamy*